+ Konu Cevaplama Paneli
1 den 2´e kadar. Toplam 2 mesaj bulundu
  1. #1
    Hiper Aktif
    Üyelik tarihi
    Jul 2007
    Mesajlar
    1.780

    2. Orta türkçe dönemi (13.–15. yüzyıllar arası)

    Eski Türkçeyle yeni Türkçeyi birbirine bağlayan geçiş dönemidir. Bu dönemde bütün Orta Asya’da kullanılan Türkçeye, Ortak Türkçe, Müşterek Orta Asya Türkçesi adları da verilmiştir. “Orta-Asya Türk dünyası, XII. yüzyılda başlayan bazı kaynaşma, karışma ve ayrışmaların sonucu olarak, yavaş yavaş Türk dilinin genel yapısında birtakım değişme ve gelişmelere sahne olmuştur. Bu değişme ve gelişmeler yeni yazı dillerinin oluşmasına ortam hazırlamıştır. Böyle bir oluşum ve dallanmaya beşiklik eden asıl bölge Harezm böl*gesidir. Bu bölge, dil tarihimizde, bir yandan Karahanlı Türkçesi ile Harezm Türkçesini birbirine bağlayan bir köprü vazifesi görürken, bir yandan da Eski Türkçenin yeni şartlar altında devamını sağlayan ve Doğu Türkçesini başlatan Çağataycanın oluşmasına ortam hazırlamıştır. Edebî gelenek bakımından, Harezm’in kuzeyindeki Altınordu-Kıpçak Türkçesi de Harezm Türkçesine dayandığı için bölgenin Kıpçak Türkçesinin ayrı bir kol hâline gelişinde de büyük katkısı vardır. Horasan ve İran’dan batıya doğru yol alarak XIII. yüzyılda Oğuz Türkçesi temelinde yeni bir kol oluşturan Türk yazı dilinin ilk belirtileri ve filizlenmesi de yine bu bölgede başlamıştır denebilir.

    Görülüyor ki, Harezm bölgesinde kurulup gelişmiş olan Harezm Türkçesi, XIII. yüzyıla kadar biribirinin devamı niteliğinde tek kol hâlinde ilerleyen Türk yazı dilinin Çağatay, Oğuz ve Kıpçak temelinde yeni dallanmalarına kaynaklık etmiştir. Bu dallanmanın gerekli kıldığı şartlara elverişli bir ortam hazırlamıştır... Esasen bu devir Türkçesine Orta Türkçe denmesinin sebebi de Eski Türkçe ile Yeni Türk dili kolları arasında bir geçiş devresi niteliği taşımasındandır. Bu bakımdan Türk dili tarihindeki yeri önemlidir.”[2]

    Türk dili ve Türk kültüründe önemli değişmelerin olduğu bu dönem, Harezm Türkçesi ile temsil edilir. Harezm Türkçesi, 13. ve 14. yüzyıllarda Batı Türkistandaki yazı diline verilen isimdir. Edebî gelenekler bakımından Karahanlı Türkçesine dayanan bu yazı dili, Oğuz ve Kıpçak lehçelerinden de etkilenmiştir.

    Karahanlı Türkçesinden Çağatay Türkçesine geçiş olarak değerlendirilen bu dönemde, dil tarihi bakımından önemli eserler yazılmıştır. Bu dönemin dil yadigârlarını Harezm Türkçesi ve Kıpçak Türkçesi olmak üzere iki grupta değerlendirmek de mümkündür. Bunlardan başlıcaları aşağıda kısaca anılmıştır:

    Harezm Türkçesinin yadigârları:

    · Mukaddimetü’l - Edeb:
    Dîvânü Lûgati’t-Türk’ten sonra Orta Türkçe döneminin en zengin söz varlığına sahip bu eser, Zemahşerî tarafından 1127-1144 yılları arasında pratik bir sözlük tertibinde yazılarak Harizmşah Atsız’a sunulmuştur.

    · Kısasü’l - Enbiyâ: Rabguzî tarafından bir yılda yazılarak 710 (1310)’da Emir Nasrüddin Tok Buğa’ya sunulan bu eserde; Kur’anıkerim’de adı geçen peygamberlere ait kıssaların yanı sıra Hz. Muhammed, dört halife, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’e ait menkıbeler de vardır.

    · Muînü’l – Mürid: Arapça bilmeyen Türkmenlere İslâm fıkhını ve tasavvufu öğretmek amacıyla İslâm mahlaslı bir şair tarafından 1313 yılında yazılan 900 beyitlik manzum bir eserdir.

    · Muhabbetnâme: 1353’te Harezmî tarafından yazılan manzum bir eser*dir.

    · Nehcü’l – Ferâdis:
    Kerderli Mahmut tarafından 1358’de yazılmış, kırk hadis tercümesi niteliğinde dinî, ahlâkî bir eserdir. Sade bir dille kaleme alınan bu eser, Harezm Türkçesinin nesir alanındaki güzel örneklerinden biridir.

    Anonim Kur’an Tefsiri bu döneme ait diğer bir eserdir.

    Kıpçak Türkçesinin yadigârları:

    · Kodeks Kumanikus (Codex Cumanicus): İtalyan tüccarlar ve Alman rahipler tarafından derlendiği tahmin edilen, Hristiyanlığa ait ilâhileri, bilmeceleri Türkçe – Almanca – Lâtince – Farsça sözlük parçalarını içine alan ve anonim bir eser olan Kodeks Kumanikus, Kıpçakça için olduğu kadar Türk dili tarihi için de önemli bir kaynaktır. Eserdeki 1303 tarihi eserin yazılış tarihi mi yoksa istinsah tarihi mi olduğu bilinmemektedir.

    · Tercümanü Türkî ve Arabî:
    Konyalı Halil b. Muhammed b. Yusuf tarafından 1245’te Mısır’da yazılmış veya istinsah edilmiş bir lügat – gramerdir. Mısır’da yazılan Kıpçakça eserler içinde –şimdilik- tarihi bilinenlerin en eskisidir.

    · Kitâbü’l-İdrâk li Lisânü’l-Etrâk: Türkçenin bilinen ilk grameridir. Esirü’d-din Ebû-Hayyan tarafından 1312’de yazılmıştır.

    · Husrev ü Şirin: Nizamî’nin aynı adlı eserinin Türk edebiyatındaki ilk tercümesidir. 1341’de Kutb tarafından yazılmıştır. Kıpçak Türkçesinin temel kaynaklarından biridir.

    · Gülistan Tercümesi: Sadî’nin Gülistan adlı Farsça eserinden Saraylı Seyf’in yaptığı tercümedir.

    · Et-Tuhfetü’z-Zekiyye fi’l-Lûgati’t-Türkiyye:
    Yazılış tarihi kesin belli olmayan Kıpçak gramerlerinden biridir.

    · El-Kavaninü’l-Külliye li Zabti’l-Lûgati’t-Türkiyye:
    Kıpçakçanın önemli gramerlerinden olan bu eserin de yazarı bilinmemektedir.

    alıntı

  2. #2
    Aktif Uye orkunorkun - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Jul 2007
    Nerden
    istanbul, shumen, constatnza, odessa
    Mesajlar
    410

    Cevap: 2. Orta türkçe dönemi (13.–15. yüzyıllar arası)

    Islamin kabul edilisinden sonra' Turkluk samanizmden Islama gecmis kendi kulturunu kaybetmeye yuz tutmus araplasma ve acemlige ozenmeye baslamis

    Bu arada Turklerin musluman olmayan kismi da batililasma egilimi gostermislerdir' yada orta asyada kalip saman kulturu devam etmis''

Benzer Konular

  1. Yüzyıllar önce doğum kontrolü nasıl yapılıyordu?
    madly Tarafından Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Foruma
    Cevap: 0
    Son Mesaj: 10-07-2011, 09:54 PM
  2. Vagina İltihabı – Vaginit
    dogangunes Tarafından Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Foruma
    Cevap: 0
    Son Mesaj: 01-02-2011, 04:40 AM
  3. Kişiler arası iletişim (test)
    YukseLL Tarafından Havacılık iş ilanları ve Kariyer Foruma
    Cevap: 0
    Son Mesaj: 18-08-2009, 12:59 PM
  4. 8 hafta -12 ay arası beslenme
    piraye Tarafından Evcil Kediler Foruma
    Cevap: 0
    Son Mesaj: 14-05-2009, 02:45 PM
  5. 3. Yeni Türkçe dönemi (15.–20. yüzyıllar arası)
    dogangunes Tarafından Dilbilim Forumu Foruma
    Cevap: 0
    Son Mesaj: 11-07-2007, 05:05 AM

Anahtar kelimeler

Yetkileriniz

  • Yeni konuları düzenleyemezsiniz
  • Yanıt verebilirsiniz
  • Eklentileridüzenleyemezsiniz
  • Mesaj değiştiremezsiniz
  •