CD-ROM sürücüleri hakkında bilgi vermeden önce cd yapısı hakkında bilgi vermemiz gerekir.bir cdnin yapısı basit bir plastik disktir.bu temel plastik disk üzerine presleme işlemi ile küçük çukurlardan (pits)bir desen işlenir. Ayrıca yine saf plastikten bir tabaka veri tabakasını korur.bu plastik özlü diskler 120mm ve 80mm ebatlarında üretilirler.

Cdler üç katmandan oluşur.
1-en altta lazer ışınını geçiren saydam bir tabaka
2-alt kısmına verilerin yazıldığı aliminyum katman
3-en üstede renkli (koruma) tabaka vardır.
Renkli tabakanın bulunduğu tarafa yazı yazılabilir.ya da resim yapılabilir. Bu işlemler cdyi etkilemez fakat diğer yüzeyde oluşan ufak bir çizik bile çoğunlukla cdnin okunmamasınaneden oluyor. Bilgisayar genel olarak 0 ve 1 lerden oluştuğu için cdye dijital kayıt bu rakamlar kullanılarak yapılır.yani cd içerisindeki tüm veriler bu1 ve 0ların kodlanmış halidir.cdnin alt düzeyini incelersek merkezden çıkan spiral biçiminde bir yol üzerinde dizilmiş çukurlar(pit) ve tümsekler(land)görülür.bunlar o ve 1leri ifade eder.eğer ard arda gelen aynıysa ,değeri 0 eğer düzen bozuluyorsa 1 bulunur.bunlar bu şekilde anlam kazanır.
Cdden bu kadar bahsettikten sonra okuyucusu cdrom kısmına geçiyoruz. CD-ROM lar piyasaya çıktıkları ilk günden bu yana oldukça popüler bir multimedia donanımı olmuştur.floppy disklere göre daha yüksek kapasiteye sahip olmaları (400 kat) ve veri erişim hızlarının sabit disk kadar olmasada hızlı olmasıdır.ayrıca yüksek kapasiteleri sayesinde filmler,ansiklopedi ve benzeri yüksek veri kapasiteli belgeler tek bir cd içerisine sığdırılmıştır.bir cdye 650mb veri ya da 74 dklık bir film kaydedilebilir.
CD-ROM sürücüleri dört parçadan oluşmaktadır. Bunlardan üçü step motor diğeri ise devredir. Tepsiyi hareket ettiren motor lazeri taşıyan motor ve de cd den oluşabilecek hataları düzeltebilen bir devreyi içeren karttan oluşur. CD-ROM içerisinde 2kb lık sektörler içinde saklanırlar.byteların birçoğu hata tespiti ve düzeltilmesi için ayrılmıştır.1kblık veriyi işlemciye yollamadan önce ilgili kısım sürücü tarafından dört kez okunur.
Hata düzeltmenin gerekliliği cd lere yakından bakılınca daha iyi anlaşılır. Parmak izleri tozlar çizikler yansıma prensibini bozabilecek problemlerdir. Hata düzeltme mekanizması çeşitli sebeplerle düzgün yansımayı engelleyen bu sorunlarla baş edebilmeli ve güvenlik verilerinden hareketle hataları düzeltebilmelidir.dünya üzerindeki her cd sürücü CIRC ismindeki bir algoritma kullanarak ikinci bir hata ayıklama mekanizması kullanır.bu algoritma yüzeyde oluşan bazı çizikler ve toz taneciklerinden oluşan hataları belli matematiksel hesaplamalarla düzeltilebilir. ancak şimdi cdromların hızlarının artmasından ötürü düzeltme için ayrılan sürede azalıyor.hatayı düzeltecek zamanı bulamayan sürücü hızını yavaşlatır.

CD-ROM SÜRÜCÜLERİN ÇALIŞMA ŞEKİLLERİ
CAV(constant angular velocity ):motor hep aynı hızda döner yani devir/dakika sabittir. İç tarafta izler daha kısa daireler çiziliyor.1 devirde iç izlerde de dış izlerdede tam bir tur attırılır. Bu durumda kısa olan iç izlerde daha az veri okunmuş olur. Veya birim sürede içte daha az bilgi okunurken dışta daha fazla bilgi okunur. Transfer hızı iç izlerde düşük,dış izlerde fazladır.

CLV(constant lincar velocity):izlerin içte ve dışta farklı uzunlukta olması veri transfer hızını etkilemiyor.motor dış izlerde yavaşlıyor,iç izlerde hızlanıyor;cdnin her yerinde transfer hızı sabit kalıyor. Yani kafanın aldığı yolun üzerindeki verileri okuma hızı ister kafa merkeze yakın olsun ister uzak olsun hep sabittir.kafa sanki eğri olmayan bir doğru üzerinde hızla gitmekteymiş gibi hareket eder.

TRUEX TEKNOLOJİSİ
CD sürücülerde genelde veri okunurken ince bir lazer ışığı tarafında istenen izdeki veriler okunur. Motorun dönmesiyle birlikte bir devamlılık sağlanmaya çalışılır.ancak bir grup araştırmacı tarafından aynı anda birden fazla izin okunmasına bir engel olmadığı kanısına varılarak bu teknolojiyi ortaya çıkarmışlardır. yani 7 iz birlikte okunabilir. Günümüzde 48,50,52x cd sürücülerin motor dönme hızları 8-10 bin devir iken bu teknoloji ile motor dönme hızı azaltılmıştır.gürültü azalmıştır.bu teknolojiyi kullanan kenwood72x sürücüsü yaklaşık 5000 devir/dak motor hızına sahiptir.
Yani genel olarak cav sisteminin iç izlerde daha az clv sisteminin ise cdnin her bölümünden aynı anda okuyabilmesi hasebiyle truex teknolojisini geliştiren zen firması bu tekniği clv sistemi üzerine kurmuştur.

CDROM SÜRÜCÜ YÜKLEME MEKANİZMALARI
Günümüzde kullanılan iki tip cd yükleme mekanizması vardır.
Cdler standart CD-ROM tepsisine yüklenirler.en yaygın biçim budur.hatalı bir yerleşim yapıldığında trayın takılma ve bozulma riski vardır.
Diğer bir yükleme şekli ise caddy’dir.bu mekanizmada cdler caddy adı verilen özel bir cd koruyucusunun içinde bir cd sürücüsüne yüklenir.bu tip sürücüler büyük bir floppy disk sürücüsüne benzerler.cd caddylerin kullanılması tepsi mekanizmasına göre çok daha uygun ve verilimdirler. Çünkü caddy kullanımı cdlerin çizilmesini kirlenmesini ve hatalı yerleştirilmesini engelller,daha az mekanik sistem gerektirdiğinden diğerine göre daha uzun ömürlü olur,cd lerin sürücüye devamlı temasını engellediklerinden cdler daha uzun ömürlü olabilmektedir.

CDROM SÜRÜCÜ HIZLARI
Bilindiği gibi cd sürücülerde üzerinde hızı belirten yönergeler bulunur.mesela 40x,48x,52x v.b. burada hız X simgesi ile gösterilir. Anlamı da cd sürücü kafasının bir seferde 150kb veriyi okuyabilmesi demektir.bu açıdan bir müzik cdsini okuyabilmek için sürücünün iki hızlı olması yeterlidir.ancak bu hız diğer işlemler için kafi gelmediğinden kısa bir sürede cd sürücülerin 4x,6x,16x modelleri çıkmıştır.

CDROM SÜRÜCÜ ARABİRİMLERİ
Cd rom sürücüleri farklı arabirimlerle sisteme bağlayabiliriz.
Anakart üzerindeki ide birimine cd romu ikincil(slave) disk olarak bağlayabiliriz. Bu bağlantıyı yaparken cdromun arkasındaki master/slave jumper ayarlarına dikkat edilmelidir.eğer anakartın üzerinde ikinci bir arabirimi varsa CD-ROM uikincil master olarak bağlamak daha verimli bir kullanım şekli olur.c u ikinci ide birimine bağlamanın en önemli avantajı daha yüksek erişim hızına sahip olan sabit diskin kendi hızında çalışmasını sağlamaktır.cd rom ide sabit diskin kablosuna slave disk olarak bağlanırsa sistem performansı düşer.bunun nedeni ıde arabiriminin üzerine bağlı bulunan aygıtlardan daha düşük hızlı olanının veri iletişim hızını kullanmasıdır.Bu tip sürücülerin kullanılması için ide standartı ATAPİ(AT standartına eklenmiş programlanabilir arabirim) eklenmiştir.ide birimi verileri cd sürücülerden ve sabit disklerden aktarırken DMA denilen hafıza kanallarını kullanır. Bu kanallar kullanıldığında işlemciye yük binmez ve hız artar.DMA modları farklıdır.hızı etkileyen diğer bir etkende PIO (programlanır giriş ve çıkış)modudur.bu dma aktarımı yapan çilerin desteklediği programlama arabirimini ve kullandığı programlama modunu gösterir.
CD-ROM un bağlanabileceği diğer bir arabirimde bazı ses kartları üzerindeki bağlantı noktalarıdır. Bunu yaparken ses kartının hangi cd sürücülere destek verdiğini klavuzdan bakarak karar vermeliyiz.
Diğer bir arabirim ise SCSI dır.cd nin bu arabirimi desteklemesi gerekir.ideye göre çok hızlı olduğu için sistem performansını olumlu yönde etkileyecektir. Scsı adaptör kartından aynı anda 14 çevre birimi bağlanmasına izin verir.bu birimi kullanan bir cd sürücü işlemciyi daha az meşgul eder.ayrıca işlemcinin zorlanmasından ötürü ortaa çıkabilecek sistem sorunlarını da ortadan kaldırır.

CDROM SÜRÜCÜLERİN SAHİP OLMASI GEREKEN ÖZELLİKLER
Tampon Bellek(cache memory):cd romun üzerindeki ön bellek ne kadar yüksek olursa CD-ROM un hata düzeltme işlemi o kadar sağlıklı olacaktır.Cache bellek sürücü kartının üzerinde bulunurlar ve bilginin sisteme gönderilmesinden önce büyük paketler halinde yüklenebilmesini sağlarlar. Standart olarak genellikle 256kb bellek bulunur. Bu bellek cdnin üzerinde farklı yerlere yazılmış veriye daha hızlı ulaşılmasını sağlar. Bunun önemini en iyi video ve ses cdlerinde anlarız. Diğer bir görevide bazı programlar yardımıyla cd içeriğinin kopyalanarak erişimin hızlanmasını sağlamaktır.

Dual Speed ve multi spin: Sürücünün kaç hızlı olduğu onun max veri okuma hızını vermektedir.yalnız bu hız sürücünün veri okumada bunu kullanıldığı anl***** gelmez.mesela ses dosyasında bilgisayar hızını 150kb/sn düşürmek zorundadır. Yoksa ses normal olarak dinlenmez.. diğer bir ifade ile 4 hızlı bir sürücü veri okurken 600kb/sn hızda dönerken ses dosyasına ğeldiginde hızı 150kb/sn olur.dual speed olayı buna denir.
Multi-spin teknoloji ise cd sürücüsünün cdyi gereken her hızda döndürebilmesini anlatmaktadır.oysaki zaten sürücülerin tümü işlevlerini yerine getirmek için bu işi yapmak zorundadır. Çünkü verileri mesela 7200kb/sn lik sabit bir hızda okuyabilmek için daire şeklinde olan ve okuduğu izlerin çapının devamlı arttığı bir cd üzerinde sürücünün CLV tekniğini uygulaması gerekir.

Muttisession kodak Photo cdhoto cdleri fotoğrafcılık alanında çok iyi bir kullanım sağlamaktadır.negatifler saklamak yerine cd ort***** kaydedilebilir.yalnız ilk pozları cdye yüklettirdikten sonra bu pozların sona erdiğine dair cdye “lead out” bitiriş komutu yerleştiriliyor.single session (tek oturumlu )sürücüler ilk lead out komutunu gördüklerinde cdyi okumayı durduruyorlar.halbuki ikinci kez negatiflerinizi bu cdye yüklendiğinde cdde bu bölümün başına lead in komutu ve sonunada lead out komutu yerleştiriliyor.

Sürücünün MTBF si: sürücünün dayanıklılığını ya da kullanılan parçaların kalitesini özellikler tablosundaki mtbf değerine bakarak anlamak mümkündür. Bu cihazın normal kullanım şartlarında bozulmadan çalışabileceği süreyi verir.bu değerler içinde kullanılan parçaların dayanıklılık süresine göre belirleniyor.

CD YAZICILAR(CD WRİTER)
CD kayıt cihazları özel kaydedilebilir ham cdler üzerine yazabilirler.lazer ışınına duyarlı bir boya tabakası ile kaplı bu ham cdlerin yüzeyleri lazer ile yakılarak düzlükler ve çukurlular oluşur.bu cihazların en önemli özelliği hem CD-R medyaya hem de silinebilen özel CD-RW medyaya kayıt yapabilmeleridir. Bu nedenle CD-RW cihazlar hem CD-ROM okuyucu hem CD-R cihazı hemde CD-RW olarak çalışmaktadır. Çalışma prensibi olarak cdlerle genellikle aynı yapıdadır.taşıyıcı kısmı oluşturan cddeki kalın tabakadır.plikarbondan yapmaktadır. Bu taşıyıcı tabakanın üzerinde bilgilerin kaydedildiği kısım yer alır.bilgilerin okunmasım sırasında lazer bu kısımdan yansır.bilgilerin yazıldığı kısımda kouyucu bir kaplama bulunur.bu sayede hassas kısım uv ışınlarından korunur.yazılabilen kısım 0,05 ile 0,1 mikrometre arasındaki mikroskobik girintilerden oluşur.derinliği 120nanometre olan bu girintilere pir denir.pitler arasındaki arayada yani tümsek kısma land deniyor.
Lazerle okuma için kullanılan teknik:bilgilerin okunması lazer teknolojisi sayesinde gerçekleşiyor. Bu lazerin kafası bir motor sayesinde tüm cd yüzeyind haraket edip yarı geçirgen bir aynaya lazeri yansıtıyor. Ve bu lazerin sadece bir yöne (lazer kafasından cdye)doğru geçiş yapmasına izin vermektedir.cd yazıcılarda kullanılan lazerin dalga boyu 780 nanometre bu tür dalga infrared katagorisinde uzun dalga boyları olarak adlandırılır.cd de verilerin bulunduğu yüzey lazer ışınını bir ayna gibi yansıtmaktadır.ancak yüzeydeki pit ve landler sayesinde yansıma yüzeyi lazeri yönlendirir ve modüle eder. Böylece yansıyan ışın geri gelirken değişmiş olur.cd sürücüsüne dönen işin buradan tekrar yarı geçirgen aynaya düşer ve buradan bir fotodiyota yönlendirir.burada gelen ışın iki farklı gerilimde (1 ve 0 )elektrik sinyallerine dönüşerek bilgisayarın anlayacağı dile çevrilir.
Cd sürücüler verileri okuyabilmek için düşük bir güç harcarken cd yazıcılar veriyi cdye yazabilmek için daha güçlü bir lazere ihtiyaç duyarlar.
Veriler yazdırma sırasında kaynak medyadan (disk,cdrom)önce cd yazıcının tampon belleğine ulaşır.cd yazıcı lazer ışını ile buradan alınan verileri cd-r disk yüzeyine yazıyor.lazer ışınınbu süre içinde kesintiye uğramaması gerekiyor.ama tampon bellekte veri bulamazsa işlem kesintiye uğruyor ve”buffer underrun” durumu meydana geliyor.yani diğer bir ifade ile işlenecek verinin bulunamaması durumudur.cd yazıcının belleği ne kadar büyükse bir kısım veriyi önceden bu alana atıyor ve veri akışı bu alanda dengelenerek yazıcı kafanın durmaası engelleniyor.

CD-WR PERFORMANSINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Sürücü hızı:cd-r/rw sürücüsünün yazma hızı yeniden yazma hızı okuma hızı en çok dikkat edilen kriterlerdendir.bir cd-wr sürücüsünün hızını belirtmek için 8x-4x-24x şeklinde bir ifade kullanılır.8x cd-r/rw sürücüsünün bir cd-r yazma hızını4xbir cd-rw ye yeniden yazma hızını 24x ise bir veri cdsini okuma hızını ifade eder.

Arabirim:cd-r/rw sürücülerde arabirim oldukça önemlidir.bu hususta günümüzde genel olarak iki farklı arabirime sahip cd-rw sürücüler kullanılır.bunlar İDE ve SCSI lardır.ama ide cd-r/rw sürücüler ile işlem yapılırken bilgisayarda başka programlar kullanılmamalıdır.eğer ide cd-r/rw sürücü ile kayıt yaparken diğer programlar çalıştırılırsa bufferunderrun gibi hatalar ile karşılaşılır. Bunun sebebi ise ide yuvasının veri transferi yaparken işlemciye fazlaca yüklenmesi şeklinde açıklanabilir.fakat SCSI cd-r/rw sürücü ile kayıt yapılırken işlemler SCSI denetçi tarafından yapılacağından işlemciye hemem hiç yüklenmeyeceğinden bu tür bir kayıt işleme esnasında genelde diğer birkaç program kullanılabilir.yalnız bu 0 hata ile çalışmayı garanti etmez.

Disk kapasitesi:günümüzde artık 80 dakikalık kayıt yapılabilen ve yüksek hızlarda (8x-12x) gibi kayıt yapmaya izin veren boş cd-r medyalar kullanılıyor.

Tampon bellek:cd-r/rw sürücüde en az iki mb tampon belleğe sahip olmalıdır.Buffer underrun dediğimiz hata tampon bellek ne kadar fazla olursa o hatayı verme ihtimali o kadar azalır.Çünkü cd yazma işinde sürekli veri akışına ihtiyaç vardır.bu süreklilik sağlanmaz ise veriler tampon bellekten okunur .dolayısı ile eğer hem veri sürekliliği sağlanamaz hemde tampon bellekte saklanan veri akışı durduğu zaman buffer underrun denilen hata oluşur.

Yazma modları:geniş yazma moduna sahip cd-r/rw sürücüleri kullanmak tavsiye edilir.

Disc –at-once:data/audio cdlerini bir seferde yazar.lazer cd yazma işi bitine ve oturum kapatılana kadar hiç durmadan yazar.bundan sonra artık veri eklenemez.

Track-at-once:data /audio cdlerini tek seferde yazmaz.lazer kafa her iz bittiğinde durur ve tekrar devam eder.dolayısı ile izler(track) arasında 2 snlik bir boşluk olur.müzik cdsi kayıt edilirken bu mod kullanılmalıdır.

session-at –once:veri ve ses izlerinin aynı cd de kullanılmasına olanak tanır.bu cd-extra olarak adlandırılmaktadır.bu mod ile yazım yaparken ilk oturum ses izlerini yazmak içindir.oturum bittiğinde lazer kafa kapanır fakat cd halen açıktır.ve ikinci oturumda ise veri izler yazılır ve cd kapatılır.

Multisession: birden fazla seferde daha önce yazılan verilere yeni veri eklemeye olanak sağlayan yazma modudur.

Packet writting:bu mod ile cd-r/rw sürücüsü bir hard disk gibi davranacak ve bilgilar kolayca kopyalanıp,siinebilecektir.

CD ÇEŞİTLERİ
CD-R:cd recordable kelimesinin karşılığıdır.yazılabilir disk demektir.yalnız bilgi kaydı üzerine bir kez yapılır.tekrar silinip üzerine kayıt yapılmaz.ancak multisession metodu ile cdnin sonu kapatılmadı ise boş kalan yere bilgi eklemek mümkün olur.bir kere yazılabilen cd-r lerde veri değiştirilebilir.burada veri kısmı dye adı verilen organik renkli bir maddeden oluşuyor.cdnin rengini belirten ve çoğunlukla yeşil,mavi ya da altın renginde olabilen bu madde cdnin kalbini oluşturuyor.cd yazıcı veriyi lazer ışınlarıyla yazıyor ve bu işlem sırasında 300 celsiusluk bir ısıyla ışın renkli yüzeye düşüyor.

Cd-rw:yeniden yazılabilir disk demektir.yüzlerce defa silinip tekrar yazılabilir.aynen cd-r gibi olup packet writing metoduyla bir sabit diskmişgibi de davranabilir.1996 yılında cd-r cihazlarında lzer ışının farklı fazlarda çalışması prensibi sayesinde yeniden yazılabilircd ler doğmuştur.cd-r larrda olduğu gibi bunda da metal yansıtıcı bir yüzey üzerinde renkli bir kısım bulunmaktadır.bu yüzeyde veri kodlanmış halde saklanır.cd –rw daki renkli kısım iki farklı tipi bir arada bulundurabiliyor. Kristallin ve amorph kimyacılar kristalleşmeden katılaşan sıvılara amorph adını veriyorlar.örneğin cam renkli tabakadaki amorph kısımları ışığı yansıtmadan geçirir.geçen ışık ancak metal kısımdan yansıyarak geri döner.kristallin kısımlar ise lazer veriyi okurken yansıtır.kristallin ve amorph iki farklı yansıtıcı yüzey oluşturur.ve bu sayade dijital veriler birleştirilir.cd –w,rw nin yazılması sırasında yazıcı renkli yüzeye yoğun lazer ışınları yollmaktadır.bu esnada ısı 500celsiusu bulabilir.cd-rdeki gibi cd yi eski haine döndürmek mümkündür.amorph bölgeler 200 celsiusa kadar tekrar ısstıldığında daha yavaş soğuyarak kristalleşiyor veveri siliniyor.böylece cd-rw tekrar yazmaya elverişli hale geliyor.

Cd-da:compack disc digital audio’nun kısaltılmasıdır yani bilinen müzik cd’si. Genelde stereo, 16 bit, 44.1KHz frekansa sahiptirler ve kulağın duyabileceği en kaliteli müziğin 74 dakikasını içinde bulundururlar.

cd-rom digital data:standart veri(data) cd’si demektir.İçerisinde 650 Mb lık bilgi saklanabilir.iki çeşidi vardır Mode 1 Mode2 ise Mode 1 içerisinde hata düzeltme kodlarıda içeren standart bir moddur.Mode2 ise içersinde hata düzeltme kodları içermez, genellikle sıkıştırılmış ses ,video veya grafik verileri içerir.

cd-rom XA:cd rom extra architecture kelimelerinin kısaltılmışıdır.Mode1 ve Mode 2 standartları birleştirilerek yeni bir standart olarak karşımıza çıkmıştır.veri,ses,sıkıştırılmış ses,video, grafik ve diğer türlerdeki verileri içerebilir.

cd-I:cd interactive kelimelerinin kısaltılmışıdır.Tv’ye bağlanan cd-I player’lar için bulunmuş bir formattır.

Vcd:video cd yani piyasada bol miktarda bulunabilen film cd lerinin formatı.İçersinde MPEG sıkıştırma yöntemiyle sıkıştırılmış 74 dakika video bulundurulabilir.

Photo cd:Fotoğraf görüntülerini saklamak için kullanıla bir formattır.TV ye bağlanan cd-I sürücülerle, içersindeki fotoğrafları tv ekranında izlemek için bulunmuştur.

Multiread:Çoklu okuma. Cd-r ve cd-rw medyalar üzerindeki müzik ve veri için belirlenmiş bir standarttır.Diskin her cd sürücüde okunabilmesi için bu standardı desteklemesi gerekir.