ABD arşivinden Ata'nın bilinmeyen yönleri

[dogangunes]

”İstediği gibi zevce olamadı”


Araştırmacı-Yazar Rıfat Bali merkezi Washington’da bulunan Amerikan Milli Arşivi’nde Atatürk’le ilgili derlediği belgeleri bir kitapta topladı
P { margin: 0px; }
Rıfat Bali’nin “Atatürk ile İlgili Yeni Belgeler, Diplomatların Gözüyle Gazi” kitabında, ABD’li diplomatlar hazırladıkları raporlarda Atatürk’ün Latife Hanım’dan neden boşandığından, bir gününü nasıl geçirdiğine, devrimlerinde uyguladığı stratejilerden, Mustafa Kemal’in akşam sofralarında kaç duble rakı içtiğine kadar birçok konuyu ayrıntılarıyla dile getiriyorlar. İşte Rıfat Bali’nin kitabında yer alan ABD’li diplomatların ülkelerine yazdıkları raporlarda Atatürk’ün yaşadıklarıyla ilgili ilginç satırlar...

Boşandı, içkiye verdi

Dönemin İstanbul ABD Temsilcisi Amiral Bristol, 1925 yılında ABD Dışişleri Bakanı’na gönderdiği raporda Atatürk’ün Latife Hanım’dan boşandıktan sonra adeta kendini içkiye verdiğini söylüyor: “(...) Anadolu Ajansı Mustafa Kemal’in boşandığı haberini yayınladı. Türk basınında konuyla ilgili yorum çıkmıyor. Ancak Gazi boşandıktan sonra alarm seviyesinde içki içmeye başladı. Memleket meselelerini ikinci plana attığı görülüyor. Muhalifleri ”Gazi artık iş yapamaz“ diye propaganda yapıp halk ve ordu nezdinde onun prestijini düşürmeye çalışabilir. İsmet İnönü durumdan endişeli.”

Washington’dan Amiral Bristol’a “Mustafa Kemal yoksa Napolyon gibi çocuğu olmadığı için mi boşandı?” sorusu yöneltiliyor. Bristol bir sonraki raporda şu yanıtı veriyor: “Çocuklarının olmadığı için boşandıklarını sanmıyorum. Gazi her zaman askerdi, asker hayatını sevdi. Muhtemelen karısı güçlü bir karaktere sahip değildi. Mustafa Kemal’in istediği gibi bir zevce olamıyor. Latife Hanım entelektüel bir kadın değil.”

Hayat tarzı bitiriyor
ABD’nin ilk büyükelçisi olan Joseph C. Grew 1929 yılı tarihli raporunda ise Gazi’nin hayat tarzının sağlığını tehdit ettiğini yazıyor: “Gazi’nin hali hazırdaki hayat tarzı bir mumun iki tarafının da yakılması gibi. Tuhaf bir hayat sürüyor. Saat 13.00’den önce uyanmıyor. Favori içkisi rakı ve sınırsız içiyor. Günde içtiği içki miktarı da herhangi bir insanın içebileceğinin çok üstünde. Doktorları kendisini ikaz ediyor. Hatta bir iki ay içki perhizi yapıyor. Gazi artık 1922’deki Gazi değil.”

‘İSTEDİĞİ GİBİ ZEVCE OLAMADI’
Amerikalı diplomatlar Atatürk’ün eşi Latife Hanım’ın Gazi’yi taşıyamadığı görüşündeydi. Geçtikleri notlarda, Latife Hanım için “Entelektüel değil” yorumunu yaptılar.



FESİ YASAKLADI AMA ÇARŞAFI SERBEST BIRAKTI, ÇÜNKÜ...

ABD’nİn İstanbul Maslahatgüzarı G. Howland Shaw Atatürk’ün devrimler konusundaki tutumunu rapor ederken, Atatürk’ün kadınların çarşaftan çıkması için uyguladığı stratejiye de dikkat çekiyor

İşte 1935 tarihli raporda günümüz Türkiyesi’ndeki türban tartışmalarına da ışık olabilecek çözüm: “(...) Devrimler konusunda Gazi memleketin nabzını çok iyi tutuyor. Şapka devriminden sonra kimse fesle dolaşamıyor ancak kadınların çarşaf giymesini yasaklamadı. Bunun yerine, toplumun önde gelen kadınlarının modern kıyafetler giymesini teşvik ediyor, onları toplumun önüne birer model olarak sunuyor. Özellikle devlet memurlarının Batı tarzında giyinmesine önem veriyor. Gazi halkını çok iyi tanıyor.” Shaw da raporunda diğer büyükelçiler gibi Atatürk’ün sofralarından söz ediyor: “Gecede 20 bardak rakı içmesi normal değil. Fizyolojik kanunlara göre bu kadar içkinin tesirlerinin gözükmesi gerekir. Ama dışarıdan görülmüyor, fark edilmiyor.”

alıntıdır