Yahya Kemal Beyatli

[dogangunes]

YAHYA KEMAL BEYATLI
Yahya Kemal Beyatlı, 2 Aralık 1884 tarihinde,bugün Makedonya sınırları içerisinde kalan Üsküp’ün İshakiye mahallesinde, büyükannesi Adile Hanım’a ait bir konakta doğdu. Asıl adı bütün kaynaklarda Mehmet Agah olarak belirtilmişken şairin kardeşi Reşat Beyatlı bir konuşmasında Ahmet Agah olduğunu söylemiştir.

Babası icra memurluğunda ve Üsküp Belediye Başkanlığında bulunmuş İbrahim Naci Bey, annesi akrabalarından Dilaver Bey’in kızı Nakiye Hanım’dır.İlk atası 1377’de Niş’i Osmanlı ülkesine katan Yahşi Bey’in komutanlarından Çankırılı Şehsuvar Bey’dir. Aile Şehsuvarzadeler adıyla anılırdı. Şairin Beyatlı soyadını alışı bu nedenledir.

Çocukluğu babaannesinin Üsküp çevresindeki çiftliklerinde geçer. İlköğrenimine Üsküp’te 1889’da ‘’Mekteb-i İreb’’ adlı bir özel okulda başlar; üç yıl sonra ‘’Mekteb-i Edep’’e geçer. Yeni yöntemlerle eğitim veren bu ikinci okul, Mehmet Agah’ı derinden etkiler. Hatta okulu ‘’şarktan garba geçiş’’diye kıyaslar.

Annesini 1895’te kaybeder; annesinin veremden ölüşü şairin hayatında önemli bir yer alır. Mehmet Agah,öğrenimini tamamlamak için 1902’de İstanbul’a gelir. On sekiz yaşındadır. O da akranları gibi Paris sevdasına tutulur. Paris’e gitmeye karara verir. Fransız bir acente memurunun yardımıyla Fransızca öğrenmek üzere Meaux kentindeki College de Meaux’ya kaydını yaptırır.

İstanbul’a 1912 yılında Darüşşefaka’da edebiyat öğretmeni olarak görev yapmak üzere geri döner. Şiirleri 1918 yılından başlayarak ‘’yeni Mecmua’’ da ‘’Bulunmuş Sahifeler’’ adıyla çıkmaya başlar.

1926 yılında Varşova Orta Elçiliği’ne atanır. Üç yıl sonra Madrid Orta Elçiliği'ne nakledilir;Lizbon orta elçiliği de kendisine bağlanır. İspanya’da çok verimli çalışmalarda bulunur. Kralla kişisel dostluk kurar.

Yurda dönüşte Pakistan- Karaşi Büyük elçiliğinden bir yıl sonra yaş haddi nedeniyle emekliye ayrılır.(1949)

1946’da ‘’Hayal Şehir’’adlı şiiriyle ‘İnönü Şiir Armağanı’ nı kazanır.

Yahya Kemal sürekli olarak bronşitten rahatsızdır. 10 Ekim 1958 günü tedavi edilmek üzere Cerrahpaşa Hastanesi’ne yatırılır. Üç hafta sonra iyileştiği düşünülürken 1 Kasım 1958 sabahı bir kanama sonucu komaya girer ve aynı gün hayatını kaybeder.

Kişiliğinin oluşmasında en önemli üç etken: annesinin eğitimi, doğduğu ve çocukluğunu geçirdiği Rumeli topraklarından aldığı zengin tarih bilinci ve sevgi eşliğinde gelişen Türk-İslam kültürü ve Paris’te yaşadığı dokuz yıl olmuştur.

Beyatlı şiirde üç amaca yönelir:
1. Halk dilini özellikle İstanbul konuşmasını şiir dilinin temeli yapmak
2. Şiirde Türkçe söyleyişin ritmine ulaşmak
3. Dilin bütün güzelliklerini ortaya koymak


ESERLERİ:

• Kendi Gök Kubbemiz(1961)
• Eski Şiirin Rüzgariyle(1962)
• Rübailer ve Hayyam Rübailerini Türkçe Söyleyiş (1963)
• Aziz İstanbul(1964), Eğil Dağlar(1966), Siyasi Hikayeler(1968)
• Siyasi ve Edebi Portreler(1968)
• Edebiyata Dair(1971)
• Çocukluğum,Gençliğim,Siyasi ve Edebi Hatıralarım(1973)
• Tarih Müsahabeleri(1975)
• Bitmemiş Şiirler(1976)
• Mektuplar-makaleler(1977)