Cinsel uyarılma bozukluğu

[dogangunes]

Cinsel uyarılma cinsel cevap döngüsünün ikinci evresidir. Cinsel uyarılmanın kesin olarak psikolojik bir yönü olsa da aynı zamanda fizyolojik değişikliklerin görüldüğü ilk evredir. Kadınlarda cinsel uyarılma; pelvik bölgeye kan akımının artması, vajenin ıslanma ve genişlemesi, dış genital organların şişmesi ile karakterizedir. Bu değişikliklerin altında yatan mekanizma çok açık olmasa da cinsel uyarılma, otonom sinir sisteminin uyarılması ile ilişkilidir. Kadın cinsel uyarılma bozukluğu, cinsel cevabın genel uyarılma yönünün ortadan kalkmasıdır.
Bu durumda kadınlarda vajinal kayganlaşma ya da genişleme olmadığı gibi erotik duyumlar da hissedilmez.

Bu durumda fiziksel temas tiksindirici gelebilir veya belli bir noktaya dek temas zevk verebilir. Uyarılma sorunu olduğunda orgazmla ilgili sorun da olacaktır. Bir araştırmada mutlu bir evlilikleri olan kadınların % 33'ü cinsel uyarılmayı sürdürmede zorluk tanımlamışlardır.

Bu problem, kadının yaşamın belli bir döneminde ortaya çıkabilir ya da genç kızlıktan beri hiç cevap olmayabilir. Nedenlerine gelince;

Cinsel uyarılma ile ilgili sorunlar bazı fiziksel durumlar ve yaşam dönemleri ile ilişkili olabilir. Diyabet, sigara kullanımı, cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve sinir hasarları hem kadın hem de erkekte cinsel uyarılmayı olumsuz etkileyebilir.

Emziren kadınlarda vajinal ıslanmada azalma olabilir.

Menopoz döneminde ve sonrasında östrojenin azalması da uyarılmayı zorlaştırabilir.

Bazı ilaçlar da uyarılmayı bozabilir. Örneğin antidepresanlar, antihipertansifler ve antihistaminikler bu tür yan etkiye sahiptir.

Bu işlev bozukluğunun en yaygın nedenleri arasında suçluluk ve düşmanlık yer almaktadır. Suçluluk genellikle cinsel ilişkiden hoşlanma isteği ile bunu yapmaktan duyulan korku arasındaki iç çatışmayı içine alır. Düşmanlık ise sıklıkla eşle ilgilidir.

Kadında cinsel uyarılmayı artırmaya yönelik tedaviler genital bölgeye kan akımını artırarak ya da ıslanmayı kolaylaştırarak etkinlik gösteren ürünler üzerine denemeler sürse de bunların pek çoğu henüz deneysel düzeydedir.

Bazı kanlanmayı arttırıcı kremlerin cinsel uyarılmayı düzeltici etkisi de araştırılmaktadır.

Sempatik sinir sistemini uyaran ilaçlar, yohimbin, sildefanil gibi ağızdan kullanılan ilaçlar da araştırılmaktadır. Bu ilaçlar kan akımını artırarak ya da sinir sisteminin bazı bölümlerini uyararak etki ederler.

[ZEYNEP]

Cinsel ilgi ve istek bozukluğu
Batı literatüründe en sık rastlanan bozukluk olarak geçer. Partnerle olan cinsel ilişki sıklığında, cinsel fantezilerde ve mastürbasyonda azalmayla karakterizedir. İkincil olarak ortaya çıkanları saptamada en önemli bilgi, daha önceki cinsel ilgi ve istek düzeyini belirlemektir.CİİB’nda genellikle evlilik içi ilişki iyi değildir (Hawton ve Catalan 1986) ve CİİB’na sıklıkla depresyon eşlik eder (Weissman ve Peykel 1974).

Uyarılma bozukluğu
yarılmaya yanıt olarak ortaya çıkan fizyolojik tepkilerin (vajinal lubrikasyon ve şişme) yetersizliğidir. Ancak buna rağmen erkekteki ereksiyon bozukluğu gibi cinsel birleşmeye engel olmaz. Genellikle CİİB ile birlikte görülür.

Orgazm bozukluğu
Orgazm ya yoktur ya da sıklığı çok azalmıştır. Tedavi açısından partneriyle orgazm yaşayamadığı halde mastürbasyonda orgazm olanlarla, mastürbasyonda da orgazmın sağlanamadığı tipleri ayırmak önemlidir. İkincil orgazm bozukluğu da CİİB gibi sıklıkla evlilik ilişkilerinde bozulmayla birlikte gitmektedir.

Vajinismus
Cinsel birleşme öncesinde vajinal ve etrafındaki pelvik kasların kasılması sonucu cinsel birleşmenin olanaksız hale gelmesidir. Genellikle doktora muayene olamama veya özellikle batılı kadınlarda menstrüasyon (adet) dönemlerinde tampon kullanamama öyküsü vardır. Hemen her zaman birincil bir sorundur yani başka bir cinsel soruna tepki olarak oluşmaz. Ancak vajinal travma veya enfeksiyona ikincil olarak da ortaya çıkabilir. Vajinismuslu kadınların vajinanın büyüklüğü ya da diğer özellikleri hakkında sıklıkla çarpıtılmış düşünceleri vardır (vajinam dar, penis büyük; kızlık zarım kalın, çok acır, çok kanar gibi). Çoğu cinsel işlevler yönünden diğer kadınlardan farklılık göstermez. (Duddle 1977). Genellikle birleşme girişimi olmadığında uyarılabilir ve cinsel haz yaşayabilirler. Ülkemizde kadınlarda en sık başvurulan cinsel işlev bozukluğudur. Sıklıkla sorunun ortaya çıkmasından aylar bazen yıllar sonra evli bakireler olarak başvurulur.(Çok nadiren birkaç birleşme deneyimi olabilir ya da kızlık zarı ameliyatla alınmış olabildiğinden bekaret olmayabilir.) Bu başvuruda anne olma isteği, bebek baskısı gibi nedenler de önemli rol oynar. Genelde vajinismuslu kadınların eşleri baskıcı olmadığından başvuruda zamanı genellikle kadın belirler. Tedavide bilgilendirme yapılır, kasılmaya duyarlılığı azaltmayı amaçlayan aşamalı genişletme egzersizleri ve diğer ev alıştırmaları verilir. Tedavisinde % 95’in üstünde başarı söz konusudur. Sorun genellikle 5- 10 terapi seansıyla çözülür.
Disparenü
Cinsel birleşmenin ağrılı olması durumudur. Organik nedenleri dışlamak için jinekolojik muayene gereklidir. Organik neden yoksa tedavi psikolojiktir.