Pehlivan Nedir? Unlü Pehlivanlarımız

[otoriter]

Pehlivan, güreş tutan sporcuya verilen isimdir. Dünyanın en eski spor dallarından biri olan güreşi icra eden sporculardır.

Özellikle doğu kültüründe önemli bir yere sahiptir. Günümüzde Japonya, Moğolistan, Hindistan, İran, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Türkiye'de pehlivanlara büyük saygı duyulur.

Koca Yusuf
Koca Yusuf (1856, Şumnu - Karalar Köyü- 1898, Atlas Okyanusu), dünyaca ünlü Deliormanlı Türk güreşçidir. Güreşin efsanevi isimlerinden olan Yusuf, 120 okkalık (144 kg) gövdesi, güreş becerisi, gücü ve sporcu ahlakı ile "Koca" lakabını almıştır.

Koca Yusuf dönemin ünlü pehlivanlarından Nasçıköylü Kel İsmail Pehlivan'ın çırağı olarak çok ufak yaşta güreşe başladı. Uzun süre Kırkpınar başpehlivanlığını elinde bulunduran Kel Aliço ile güreşti. Adalı Halil'i iki kez ardarda yendi. Sultan Abdülaziz, Sultan V.Murat ve Sultan II.Abdülhamit döneminde pek çok güreş yaptı.

1897'de Avrupa'ya gitti ve Paris'te minder güreşinin kurallarını öğrendi. Bu dönemde güreştiği ve döneminin önemli sporcuları olan Olsen, Pons, Fournier ve Sebes gibi isimlerin hepsini yendi. Avrupa'da büyük ün kazanınca Amerika Birleşik Devletleri'nden davet aldı ve oraya gitti. Orada da yaptığı bütün güreşleri kazandı. Yendiği güreşciler arasında ünlü Jenkins ve Amerika Şampiyonu unvanını taşıyan Robert de vardır.

Türkiye'ye dönmek üzere 21 Mayıs 1898'de Fransız bandıralı La Bourgogne transatlantiği ile yola çıkan Koca Yusuf, bindiği geminin 4 temmuz sabahı New York'un kuzeydoğusundaki Sable Adası'nın 60 mil açıklarında İrlanda bandıralı Crmartyshire şilebiyle çarpışıp batması sonucu tüm yolcular ve mürettebatla birlikte boğularak ölmüştür.

Yaşar Doğu
Yaşar Doğu, (doğum 1913 Samsun - ölüm 1961 Ankara)
hem serbest, hem de grekoromen stilde güreşen, Ubıh kökenli Türk güreşinin simge ismi.

1913 Yılında Samsun’un Kavak İlçesine bağlı Karlı köyünde doğan Yaşar Doğu, 1. Dünya Savaşı sırasında babasının ölmesi üzerine annesinin köyü olan Emirli'ye yerleşti. Bu köyde çok küçük yaşta güreşe başladı. Daha 15 yaşında iken yörenin en ünlü pehlivanları arasına girdi. Askere gidene kadar karakucak güreşi yaptı.

1936 yılında Ankara'da askerde iken, Güreş Kulübü'ne girdi ve minder güreşine başladı. 1938 yılında askerliği bitince Ankara'ya yerleşti ve kulübü adına güreşmeye başladı. Burada o dönem milli takımın başında olan Finlandiya'lı antrenör Onni Helinen ondaki güreş stilini ve gücünü görünce 1939 yılında Milli Takıma aldı. Aynı yıl Oslo'da yapılan Avrupa Şampiyonası'nda 66 kiloda güreşti ve yaptığı dört güreşin birinde yenildi ve ikinci oldu. Bu tek yenilgisini sayı ile Estonya'lı güreşci Toots'a karşı aldı. Osla Turnuvası Yaşar Doğu'nun katılıp da şampiyon olmadığı tek turnuva oldu.

1940 yılında İstanbul Çemberlitaş'da yapılan Balkan Şampiyonası'nda üç tuşla 3 galibeyet aldı ve 66 kiloda şampiyon oldu. Araya 2. Dünya Savaşı girmesiyle 1946'da Kahire ve İskenderiye'de yapılan iki milli karşılaşmada iki tuşla iki galibiyet daha kazandı. Yine o yıl Stokholm'de yapılan Avrupa Şampiyonası'nda 73 kilo ile 6 maça çıktı ve hepsini kazanarak ilk defa Avrupa Şampiyonu unvanını kazandı. Bir yıl sonra Prag'da yapılan Avrupa Grekoromen Şampiyonası'nda yine bütün rakiplerini yendi ve 73 kilonun şampiyonu oldu.

1948 Londra Olimpiyatları'na katıldı ve burada 5 rakibini de yenerek Olimpiyat Şampiyonu oldu.

1949 yılında Türk Milli Takımı ile bir Avrupa Turnesi'ne çıktı. İtalya, İsviçre, İsveç ve Finlandiya'yı kapsayan bu turnede 79 kiloda toplam 7 güreş yaptı ve hepsini kazandı. Aynı yıl Avrupa Güreş Şampiyonası İstanbul'da düzenlendi. Yaşar Doğu, 79 kiloda güreşti ve ilk üç rakibini tuşla, finalde ise İsveçli ünlü güreşçi Groemberg'i sayı ile yenerek şampiyon oldu.

1950 yılında bu defa Asya'da bir turneye çıktı. Bağdat, Basra ve Lahor'da yaptığı tüm güreşlerde rakiplerini tuşla yendi ve ününü Doğu'da da yaygınlaştırdı.

Yaşar Doğu, güreş hayatı boyunca bir kez Dünya Şampiyonası'na katılma şansını yakaladı. 1951 yılında 87 kiloda mindere çıkan Yaşar Doğu kısa boylu olduğu için bu kiloda güreşmesinin güç olmasına rağmen Finlandiyalı, İranlı, Alman ve İsveçli rakiplerini yenerek, ömrünün ilk ve son Dünya Şampiyonluğu'nu kazandı. 1951 yılında Helsinki'ye giden güreş milli takımının hepsi şampiyonluk ünvanıyla yurda dönmüştür. Bu takım Yaşar Doğu, Nurettin Zafer, Haydar Zafer, Nasuh Akar, Celal Atik, Ali Yücel, İbrahim Zengin ve Adil Candemir'den oluşmaktaydı.

Londra Olimpiyatları'ndan sonra kendisine ev armağan edildiği için Olimpiyat Komitesi'nce profesyonel ilan edilince, 1952 Helsinki Olimpiyatları'na katılamadı.

Güreşi bıraktıktan sonra Milli Takım'da antrenör oldu. 15 Aralık 1955 günü Milli Takım'la beraber İsveç'te bulunduğu sırada ağır bir kalp krizi geçirdi. Doktorların kesin dinlenme önerisine rağmen yurda döndükten sonra genç güreşciler yetiştirmeye devam etti.

8 Ocak 1961'de Ankara'da geçirdiği ikinci kalp krizi ile vefat etti.

Türk güreşinin efsane isimlerinden biri olan Yaşar Doğu, ay yıldızlı mayo ile yaptığı 47 güreşin yalnızca birinde yenilmiş, galip geldiği 46 karşılaşmanının 33'ünü tuşla kazanmıştır. Kazandığı 46 karşılaşmanın normal süre toplamı 690 dakika olduğu halde, kısa sürede yaptığı tuşlar nedeniyle bu güreşler toplam 372 dakika 26 saniye sürmüştür.

Mehmet Ali Yağcı
Mehmet Ali Yağcı (d. 1937 - ö. 1985) pehlivan ve yağlı güreşçi.

Balıkesir'in Sındırgı ilçesi Alacaatlı köyünde 1937 yılında dünyaya gelen Mehmet Ali Yağcı, üç kez Kırkpınar Başpehlivanı olmuştur. 1.90 cm. boyu, 120 kg.ağırlığı ve sırım gibi vücut yapısı ile yağlı güreşin efsanevi güreşçilerindendir. Günümüzde bile Mehmet Ali Yağcı, muhteşem fiziği ile güreş severlerin zihninde yer etmektedir. (Peter Ustinov'un Topkapı - Kaşıkçı Elması filminde güreş sahneleri O'nundur). Minder güreşi de yapmıştır. Minder güreşlerinde Balkan 3.lüğü vardır. Döneminde çok populer olmasına rağmen mütevazı tavrını elden bırakmayan ender sporculardandır.

1957 yılında 20 yaşında Kırkpınar'da başa güreşen ender genç pehlivanlardandır. Sporcunun önemli başarıları şunlardır:

1961 yılında Ağbeyi İzzet Yağcı ile 3,5 saatlik bir güreşle Başpehlivanlık ünvanını almıştır.
1962 yılında İzmirli Kara Ali ile yenişememişlerdir ve beraber Başpehlivan olmuşlardır.
1963 yılında baş güreşinden tart edilmiştir.
1964 yılında yine Başpehlivanlık almıştır.
1964 yılında Romanya Köstence'de Balkan üçüncülüğü almıştır.
1964 yılında Tokyo Olimpiyatlarına ağır siklette Hamit Kaplan ile beraber çağrılmışlardır. Bunun anlamı, Tokyo'da antrenörün tercih edeceği güreşçi mindere çıkacak diğeri yedekte kalacaktır. Antrenörünün ağır siklette güreşmesi için, Hamit kaplan'ı tercih etmesi sonucu doğal olarak güreşmeden dönen Mehmet Ali Yağcı, O'nu çekemeyen bir takım düşmanlarının iftirasına uğramıştır. Yıpratılmaya ve yağlı güreş severlerin gözünden düşürülmeye çalışılmıştır. Yine de mütevazılığını bırakmayan sporcu her sorana bu durumu anlatmıştır.

1966 yılında Kırkpınar'da galip geldiği halde rakibinin galip ilan edilmesi üzerine güreşi 29 yaşında bırakmıştır. Aktif güreşi bıraktıktan sonra güreş camiasından kopmamış, hakem heyetlerinde görevler almıştır. Pehlivan, 1985 yılında Antalya Elmalı yağlı güreşleri hakem heyetinde görevli iken, cuma namazı sonrası yapılan türbe ziyaretinde kalp krizinden hakkın rahmetine yürümüştür.

Mehmet Ali Yağcı, doğal olarak Kırkpınar dışında da ülkenin dört bir yanında güreşlere katılmış ve her bölgede n***** nam katmış, başarıdan başarıya koşmuştur. Pehlivanın iki oğlu ve bir kızı vardır. Oğulları pehlivanın sağlığında güreşe devam etmişler ve başarılar elde etmelerine rağmen pehlivan öldükten sonra aktif güreşi bırakmışlardır. Büyük oğlu Başol Yağcı, her yıl Kırkpınar Yağlı güreşlerine görevli olarak davet edilmektedir. Daha önceki yıllarda meydan baş hakemliği yapan bu eski güreşçi 2006 yılından itibaren kule hakemliğine terfi etmiştir. Kule hakemliği eski Baş Pehlivan'lardan veya ülkenin en iyi yağlı güreş hakemleri arasından seçilmektedir.

Hamza Yerlikaya
Hamza Yerlikaya (doğum 3 Haziran 1976 - Kadıköy, İstanbul)

FILA tarafından asrın güreşcisi unvanı verilmiş Türk güreşçi. Grekoromen güreşmektedir.

Hemen doğumu öncesi ailesi Sivas'tan İstanbul'a taşınmıştır. Babası Mustafa Yerlikaya da eski bir güreşçidir. İstanbul'a geldikten sonra bir süre sonra maddi koşullardan dolayı güreşi bırakmak zorunda kalan Mustafa Yerlikaya çocuklarını güreşe yönlendirmiştir ve Hamza Yerlikaya'yı 1986 yılında güreşe başlatmıştır.

Hamza Yerlikaya'nın ilk uluslararası turnvuası Kanada Québec'de yapılan 1991 Yıldızlar (16 yaş altı grubu) Dünya Şampiyonasıdır. Bu turnuvada dördüncülük elde eder.

17 yaşında iken yaşının küçük olması nedeni ile Büyükler 1993 Türkiye Şampiyonasına alınmaz. Ancak, aynı yıl Uluslararası Vehbi Emre Güreş Turnuvası'nda gösterdiği başarılı müsabakalar ile büyükler kategorisinde de Milli Takıma girebileceğinin ilk sinyallerini vermiştir.

1993 yılında İstanbul'da düzenlenen Büyükler Avrupa Şampiyonasında katılması o dönemin Federasyon Başkanı Sadettin Tantan'ın isteği ile kabul edilir. Bu turnuvada ikincilik başarısı kazanır. Aynı yıl Stokholm'de düzenlenen 1993 Dünya Şampiyonasında Avrupa, Dünya ve Olimpiyat şampiyonu olmuş rakiplerini yenerek şampiyon olur. Bu sonuç ile İstanbul'daki ikinciliğinin tesadüf olmadığını kanıtladı. Uluslararası Güreş Federasyonları Birliği (FILA) modern güreşin tarihinde dünya minderlerinde ilk kez 17 yaşında bir güreşçinin şampiyon olduğunu açıkladı ve Hamza Yerlikaya'yı Asrın Güreşçisi unvanı ile ödüllendirildi. Yaşının küçük olması nedeni ile aynı yıl gençler, ümitler ve büyükler kategorisinde mücadelesine devam ederek başarılarına yenilerini ekledi.

1986 - 1996 yılları arasında ilk kulübü olan İstanbul Demirspor'da güreşti. 1996 - 1997 yıllarında Ankara'da Silahlı Kuvvetlerde askerlik görevi devam ederken Türk Askeri olarak sivil bir olimpiyatta altın madalya alarak Türk Spor tarihinde bir ilke imza atmış oldu. 1998 - 1999 yıllarında Emlakbank Kulübünde güreşti. Halen İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde sporculuğuna devam etmektedir.

Basarıları
1991 Kanada, Yıldızlar Greko-Romen stil 65 kg Dünya 4.bu dünya 4. nü sezer akgün le paylaşmıştır
1992 İstanbul, Yıldızlar Greko-Romen stil 76 kg Dünya 1.
1992 Kolombiya, Gençler Greko-Romen stil 76 kg Dünya 2.
1993 Aagde, Fransa, Greko-Romen stil 82 kg Akdeniz Oyunları 3.
1993 Avusturya, Gençler Greko-Romen stil 81 kg Avrupa 1.
1993 İstanbul da Büyükler Greko-Romen stil 82 kg Avrupa 2.
1993 Stokholm, İsveç Büyükler Greko-Romen stil 82 kg Dünya 1.
1994 Atina, Yunanistan Büyükler Greko-Romen stil 82 kg Avrupa 5.
1994 İstanbul da Ümitler Greko-Romen stil 82 kg Avrupa 1.
1994 Macaristan Gençler Greko-Romen stil 88 kg Dünya 1.
1995 Besoncon, Fransa, Büyükler Greko-Romen stil 82 kg Avrupa 7.
1995 Prag, Çekoslavakya, Büyükler Greko-Romen stil 82 kg Dünya 1.
1995 İran, Ümitler Greko-Romen stil 82 kg Dünya 3.
1996 Budapeşte, MACARİSTAN, Büyükler Greko-Romen stil 82 kg Avrupa 1.
1996 Atlanta, ABD Olimpiyat Oyunları Greko-Romen stil 82 kg Olimpiyat 1.
1997 Tahran, İran, Büyükler dünya kupası Greko-Romen stil 85 kg 1.
1997 FİNLANDİYA, Büyükler Greko-Romen stil 85 kg Avrupa 1.
1997 Bari, İtalya Greko-Romen stil 85 kg Akdeniz Oyunları 1.
1997 Varşova, Polonya Greko-Romen stil 85 kg Dünya 2.
1998 Gavle, İsveç Greko-Romen stil 85 kg Dünya 5.
1998 Minsk, Beyaz Rusya Büyükler Greko-Romen stil 85 kg Avrupa 1.
1999 Sofya, Bulgaristan Büyükler Greko-Romen stil 85 kg Avrupa 1.
1999 Malmö, İsveç Büyükler Greko-Romen stil 85 kg İsveç Cup.1.
2000 Sydney, Olimpiyat Oyunları Greko-Romen stil 85 kg 1.
2001 İstanbul da Büyükler Greko-Romen stil 85 kg Avrupa 1.
2002 Finlandiya, Büyükler, Greko-Romen stil 84 kg. Avrupa 1.

[Gazi]

Hüseyin Akbaş (1933 - 1989)

1933 yılında Tokat’ın Almus İlçesine bağlı Muhat köyünde dünyaya geldi.

1960 yılı Burgaz da Serbest stil 57 Kg da Balkan 1. oldu.
1954 yılı Tokyo JAPONYA da Serbest stil 52 Kg da Dünya 1.
1955 yılı Karsruhe F.ALMANYA da Greko-romen stil 52 Kg da Dünya 3.
1957 yılı İstanbul TÜRKİYE de Serbest stil 57 Kg da Dünya 1.
1933 yılında Tokat’ın Almus İlçesine bağlı Muhat köyünde dünyaya geldi.

1960 yılı Burgaz da Serbest stil 57 Kg da Balkan 1. oldu.
1954 yılı Tokyo JAPONYA da Serbest stil 52 Kg da Dünya 1.
1955 yılı Karsruhe F.ALMANYA da Greko-romen stil 52 Kg da Dünya 3.
1957 yılı İstanbul TÜRKİYE de Serbest stil 57 Kg da Dünya 1.
1959 yılı Tahran İRAN da Serbest stil 57 kg da Dünya 1.
1962 yılı Toledo A.B.D. de Serbest stil 57 Kg da Dünya 1.
1961 yılı Yokohama JAPONYA da Serbest stil 57 Kg da Dünya 3.
1965 yılı Manchester İNGİLTERE de Serbest stil 57 Kg da Dünya 4.
1956 yılı Melbourne Olimpiyatlarında Serbest stil 52 Kg da 3.
1964 yılı Tokyo Olimpiyatlarında Serbest stil 57 Kg da 2.

Kendine has en iyi uyguladığı Güreş Teknikleri Sakat ayağını öne uzatıp rakibi o ayağıyla uğraşırken ? Milli Takım Antrenörlüğü yaptı. Tokat İli Almus İlçesinin Belediye Başkanlığını yaptı. 1989 yılında öldü.