Vitamin Eksikliği...

[ZEYNEP]

Vitaminler, yaşam için gerekli olan ve besinlerle ya da ön madde (provitamin) olarak alınması gereken organik bileşikler sayılıyor. Organizmanın kendisi tarafından üretilmiyorlar. Temel olarak, yağda çözünenler ve suda çözünenler olmak üzere iki gruba ayrılıyorlar. A, D, E ve K vitamini gibi yağda çözünen vitaminler vücutta depolanabilirken, B1, B2, B6, B12, niasin, folik asit, biotin ve pantotenik asit gibi suda çözünenler depolanamıyor ve bu nedenle sık olarak alınmaları gerekiyor.

Normal koşullarda ya da vücut stres altındayken vitamine bağımlı metabolizmaların aksamısını vitamin eksikliği olarak adlandırıyoruz. Vitamin eksikliklerinde, enerji ve konsantrasyon kaybı, çabuk yorulma, huzursuzluk, enfeksiyonlara duyarlılık, iştah bozuklukları, ağızda yaralar, el ve ayak tırnaklarında kırılmalar, saç dökülmesinde artış, karanlıkta görme güçlüğü ve duyu bozuklukları gibi sorunlarla karşılaşılıyor. Vitamin eksikliği belirtileri hemen ortaya çıkmadığından, tanı koymak oldukça güç. Vitamin eksikliği "ya hep ya hiç" kuralına uymuyor, yavaş yavaş ortaya çıkıyor.

Biyolojik gelişimin en üst düzeyinde olan gençler, vücudun bazı maddelere gereksinimin arttığı gebeler, beslenmenin ve emilimin bozulmaya başladığı yaşlılar, rejim yapan ve buna bağlı olarak yetersiz miktarda vitamin ve mineral alan kişiler, sigaranın C vitamini metabolizması üzerindeki zararlı etkileri nedeniyle sigara içenler, vücudun vitamin dengesinin bozulduğu alkolikler ve vitamin eksikliklerine neden olan doğum kontrol hapı kullanan kadınlar, vitamin eksikliği açısından özellikle risk altında bulunuyorlar.

kaynak

[ZEYNEP]

Soru: Vitaminler şişmanlatır mı?
Cevap: Hayır; kalori değerleri yoktur. Fakat, vitamin preparatları ince bir şeker tabakasıyla kaplandıklarından, birkaç kalori içermektedir. Bu miktar, ihmal edilebilir düzeydedir.

Soru: Vitamin preparatları iştah açar mı?
Cevap: Başta A, B1 ve C olmak üzere yeterince vitamin alınmadığında iştahta azalma meydana gelir ve vitamin alınmaya başlanmasıyla birlikte iştah artışı olur. Vitamin dengenizde bozukluk yoksa, ekstra vitamin almanızın iştahınıza hiçbir etkisi olmaz.

Soru: Vücut, gereksinimi olan vitamini kendisi üretebilir mi?
Cevap: Hayır; az miktarda D vitamini ve niasin dışında vücutta vitamin yapımı söz konusu değildir. Bu nedenle vitaminleri besinlerle dışarıdan almak dumundayız.

Soru: Taze sebze ve meyvelerin vitamin içerikleri değişken midir?
Cevap: Evet; hem de çok. İklim ve toprak, ürünün olgun olup olmayışı, ürünü toplama yöntemleri, taşınması ve depolanması gibi pek çok etmen, vitamin içeriğini etkiler.

Soru: Kilolu kişilerde de vitamin eksikliği olabilir mi?
Cevap: Evet; kalori yönünden zengin besinler, vitamin içeriği yönünden fakir olabildiğinden, kilolu kişilerde de vitamin eksikliği söz konusu olabilir. Karbonhidrat ya da yağ oranı yüksek bir diyet, vücutta kilo artışına yol açarken, vitamin gereksinimini de artırır.

Soru: Vitamin alımının özellikle önemli olduğu dönemler ya da vitamin gereksinimini
artıran alışkanlıklar var mıdır?
Cevap: Evet. Ergenlik çağındakiler, yaşlılar, rejim yapanlar ve alkolikler genellikle iyi beslenemediklerinden yeterli düzeyde vitamin alamazlar. Gebe ve emzikli kadınlar, sigara içenler ve doğum kontrol hapı kullananların vitamin gereksinimleri fazladır. Bu nedenle doktorlar, latent vitamin eksikliğini önlemek üzere bu kişilere vitamin ve mineral içeren preparatlar kullanmalarını tavsiye ederler.

Soru: Kilo vermek amacıyla rejim uygularken, yeterince vitamin alabiliyor muyuz?
Cevap: Kilo vermek amacıyla bilinçli bir rejim uygulamak, sanıldığı kadar kolay değildir. Diyetisyenler, günlük 67000kj (1600 kalori) ya da bunun da altında kalori içeren günlük diyetle, vitamin ihtiyacımızı karşılayamayacağımız görüşündeler. Ayrıca, zayıflama rejimlerinin pek çoğu tek yönlü beslenmeye yönelik olduğundan, rejim yapan bir kişinin gereksinim duyduğu vitamin miktarını besinlerle karşılayabilmesi mümkün olmamaktadır. Bu nedenle, özellikle uzun süreli bir rejim programı uygulayanlara vitamin preparatları önerilir.

Soru: Vitamin eksikliğine yaşlılarda neden sık rastlanır?
Cevap: Yaşlılar genellikle pek iştahlı değildirler ve az yerler. Bunun dışında, dişlerle ilgili sorunlar, parasızlık ve yalnızlık nedeniyle beslenmeye yeterince özen göstermeme gibi nedenler de yaşlıların yeterince vitamin alamayışında etkendir. İleri yaşlarda, barsaklardan vitamin emilimi de bozulduğundan, vitamin içeriği artırılmış besinler ya da vitamin preparatları kullanılmalıdır.

Soru: Doğum kontrol haplarının vitamin gereksinimini artırdığı doğru mudur?
Cevap: Doğun kontrol haplarındaki östrojenin, başta B6 olmak üzere vitamin dengesini bozduğu bilinmektedir. Östrojen içeriği yüksek doğum kontrol hapları kullanıyorsanız, B6 ve folik asit içeren preparatlar kullanmanız gerekebilir. Vitamin kullanımına başlamadan önce doktorunuza danışın.

Soru: Sigara içenlerin C vitamini gereksinimi normalden fazla madır?
Cevap: Evet. Sigara içenler, daha fazla C vitamini yakarlar. Araştırma sonuçları, sigara tiryakilerinin (günde en az 20 sigara içenler) içmeyenlere oranla % 40 daha fazla C vitaminine gereksinim duyduğunu göstermiştir.

Soru: Alkollü içkiler, almamız gereken vitamin miktarını etkiler mi?
Cevap: Sürekli ve fazla miktarda alkol tüketimi, başta C, B1, B6 ve folik asit olmak üzere vitamin emilim ve kullanımını bozar. Bundan başka, fazla miktarda alkolle alınan yüksek kalori, iştahta azalmaya yol açarak, yiyecek tüketimi, dolayısıyla da vitamin alımında azalmaya neden olur. Bu gibi durumlarda vücudun vitamin açığını kapatmak için vitamin preparatları alınması gerekir. Bununla birlikte vitaminler, alkolizmin yarattığı diğer sorunların ortadan kaldırılmasında hiçbir etkisi yoktur.

Soru: Doğal ve yapay vitaminler arasında fark var mıdır?
Cevap: Hayır. Sentetik vitaminler, besinlerdeki vitaminlerle aynı kimyasal yapıya sahiptirler. Vücudunuz için vitaminin ne şekilde yapılmış olduğu önemli değildir.

Soru: Bir B vitamini kompleksi ya da multivitamin kullanırken niçin insanın idrarı
parlak ve sarı bir renk alır?
Cevap: Bundan endişelenecek hiçbir şey yoktur. Eğer vücudunuzun kullanabileceğinden daha fazla miktarda vitamin almaktaysanız, artan miktar direkt olarak idrara çıkacaktır. Bu renkle, özellikle yüksek miktarda B2 vitamini (riboflavin) alındığında karşılaşılır.

Soru: Vitaminleri neden sık olarak kozmetiklerin içinde görmekteyiz?
Cevap: A, E vitaminlerive pantenol sağlıklı bir cilt için çok önemlidir. Örneğin A vitamini deri hücrelerinin rejenerasyonunu artırır; E vitamini ultraviyole ışığının negatif etkilerine karşı koruma sağlar ve derideki nemi tutar; pantenol de derinin kurumasını önler ve antienflamatuvar etki gösterir.

Soru: Bir atlet, vitamin hapları aldığı zaman doping yapmış olur mu?
Cevap: Hayır. Vitaminler kişiyi formda tutmaya yarayabilir, fakat performansı normal fiziksel sınırların ötesine taşıyamaz.

Soru: Vitaminlerin, vücuttaki tehlikeli “serbest radikaller” ile savaştığı konusunda her
geçen gün daha fazla şey duyuyoruz. Bunan anlamı nedir?
Cevap: Serbest radikaller, hava kirliliği, sigara ve diğer birçok başka faktörle oluşan reaktif ve saldırgan maddelerdir. Bazı koşullarda tehhikeli olabilmektedirler, çünkü fazla miktarda yapıldıklarında vücut doku ve hücrelerine saldırarak oksidasyona neden olabilirler. Son araştırmalar, C ve E vitaminleri ve beta-karotenin, birçok vücut dokusunu serbest radikallere karşı koruduğunu ortaya koymuştur.

Soru: Vücudumuz için gerekli olan vitaminlerin tümünü besinlerle alabilir miyiz?
Cevap: Evet; eğer yeterli ve dengeli besleniyorsanız gereken tüm vitamini besinlerle almanız mümkündür. Günde 4 porsiyon sebze ve meyve, 4 porsiyon hububat, 2 porsiyon süt veya süt ürünleri, 2 porsiyon et ve yumurta gibi protein içeriği zengin besinler alındığında, gerekli tüm vitaminler alınmış olur. Diyetiniz bu dört besin grubundan herhangi birini içermiyorsa, ya da her birinden çok az miktarda yiyorsanız, gereksiniminiz olan vitaminlerin tümünü besinlerden almanız mümkün olmaz.

Soru: Gizli vitamin eksikliği nedir?
Cevap: Gizli vitamin eksikliği kendini huzursuzluk, iştahsızlık ve yorgunluk gibi spesifik olmayan semptomlarla belli eder. Kısa ya da orta dönemde genel durumun bozulmasına neden olur, uzun dönemde kronik hastalık gelişimine yol açar.

Soru: Vitamin eksikliğine yol açan nedenler nelerdir?
Cevap:
· Yoksulluk ya da sıkı rejim nedeniyle yetersiz beslenme.
· Bilgisizlik, beslenmeyle ilgili tabu ya da alışkanlıklar, dişlerle ilgili sorunlar yada apati nedeniyle dengesiz beslenme.
· Büyüme çağındaki çocuklarda, sigara içenlerde, doğum kontrol hapı kullananlarda, hamilelikve laktasyonda, ciddi enfeksiyonlarda veya uzun süreli ilaç tedavisi sırasında vitamin gereksinimin artması.
· Yaşlılar, alkolikler ve uzun süre ilaç tedavisi altında olanlarda meydana gelen sindirimve emilim bozuklukları nedeniyle vitamin eksikliği ortaaya çıkabilir.

Soru: İlaç kullanımı vitamin gereksinimini etkiler mi?
Cevap: Evet. Bazı ilaçların düzenli olarak kullanımı, vitaminlerin emilim, kullanım, depolanım ve atılımını etkileyebileceğinden, vücudun vitamin dengesini bozabilir. Bu ilaçlar arasında antibiyotikler (B2 ve C vitamini gereksinimini etkiler), oral kontraseptifler (B6 ve folikasit), trankilizanlar (B2), ağrı kesiciler (folik asıt, C vitamini) ve diüretikler (folik asit) sayılabilir.

Soru: Kadınlar, erkeklere oranla beslenme bozukluklarına daha mı duyarlıdırlar?
Cevap: Kadınlar, genel olarak risk faktörlerine erkeklerden daha çok maruz kaldıklarından, beslenme bozukluklarına da erkeklerden daha duyarlı oldukları söylenebilir. Öncelikle, kadınların çoğunun kalori gereksinimi ve aldıkları kalori miktarı erkeklerden azdır. Bu nedenle, yeterli vitamin ve mineral alımını sağlayabilmek için, besinsel içeriği yoğun bir diyet uygulamaları gerekir. Kadınların kalsiyum ve demir gereksinimi erkeklerden fazladır. Gebelik, laktasyon ve oral kontraseptif kullanımı vücudun vitamin dengesini bozar; vitamin eksikliği, bazı kadınların yakındığı premenstrüel şikayetlere de neden olabilir.

Soru: B6 vitamini premenstrüelsendrom semptomlarını giderebilir mi?
Cevap: Memelerde hassasiyet, baş ağrısı, tansiyon, huzursuzluk ve gaz oluşumu gibi premenstrüel semptomları geçici hormonal dengesizliğe bağlıdır ve daha fazla B6 vitaminlerine erek duyulur. B6 tedavisi çoğu zaman başarılı sonuç vermektedir.

Soru: Güneş altında yeterli süre kalındığında vücudun D vitamin gereksinimi
karşılanmış olur mu?
Cevap: Normal bir yetişkinin D vitamini gereksinimi, yeterli süre güneş ışığı alınmasıyla karşılanabilir. D vitamini, iskelet yapısının oluşumu ve gelişiminde çok önemli role sahip olduğundan, bebeklerin, çocukların, hamile ve emzikli kadınların D vitamini ihtiyaçları daha fazladır. Son zamanlarda yapılan araştırmalar, derinin zamanla D vitamini sentezleme yetisini kaybettiğini gösterdiğinden, yaşlıların da D vitamini takviyesine gereksinimi olduğu anlaşılmıştır.

kaynak